Hipertansiyon (yüksek tansiyon), kalbin kasılma (sistol) ve gevşeme (diyastol) sırasında damar duvarına uyguladığı basıncın normal değerlerin üzerine çıkmasıdır. Poliklinik ölçümlerinde 140/90 mmHg, ev ölçümlerinde ise 135/85 mmHg üzeri değerler hipertansiyon olarak kabul edilir.
Yüksek tansiyon uzun süre belirti vermeden ilerleyebilir ve kalp, böbrek, beyin gibi hayati organlarda hasara yol açabilir. Bu nedenle erken tanı ve düzenli takip önemlidir.
Değerlendirme için Kardiyoloji Bölümü uzmanlarına başvurulmalıdır.
Tansiyon Nedir? Sistolik ve Diyastolik Basınç
- Sistolik (Büyük) Tansiyon: Kalbin kasılması sırasında oluşan basınç
- Diyastolik (Küçük) Tansiyon: Kalbin gevşemesi sırasında oluşan basınç
Bu iki değerin birlikte yüksek olması hipertansiyon tanısını düşündürür.
Hipertansiyon Tanısı Nasıl Konur?
Tanıda doğru ölçüm büyük önem taşır.
Doğru Tansiyon Ölçümü İçin:
- Ölçüm öncesi en az 5 dakika dinlenilmeli
- Son 30 dakika içinde sigara ve kafein tüketilmemeli
- Her iki koldan ölçüm yapılmalı
- Takipler yüksek çıkan koldan sürdürülmeli
- 5 gün boyunca sabah-akşam ölçüm yapılıp kaydedilmeli
Takip yapılamayan hastalarda 24 saatlik ambulatuar kan basıncı monitorizasyonu uygulanabilir.
Hipertansiyon Belirtileri Nelerdir?
Hipertansiyon bazen belirti verir, bazen de sessiz ilerler.
Görülebilecek belirtiler:
- Baş ağrısı ve baş dönmesi
- Kulak çınlaması
- Göz kararması ve bulanık görme
- Burun kanaması
- Göğüs ağrısı
- Nefes darlığı
Ani göğüs ağrısı veya nefes darlığı durumunda Acil Servis başvurusu önemlidir.
Hipertansiyon Türleri
1️⃣ Primer (Esansiyel) Hipertansiyon
Hastaların %90–95’ini oluşturur. Belirgin bir nedeni yoktur ve zamanla gelişir.
Risk faktörleri:
- Genetik yatkınlık
- İleri yaş
- Fazla tuz tüketimi
- Obezite
- Hareketsizlik
- Sigara
- Stres
2️⃣ Sekonder Hipertansiyon
Altta yatan bir hastalığa bağlı gelişir. Neden tedavi edildiğinde tansiyon normale dönebilir.
En sık nedenler:
- Böbrek hastalıkları
- Hormonal bozukluklar
- Uyku apnesi
- Bazı ilaçlar
Kimler Sekonder Hipertansiyon Açısından Taranmalıdır?
Rutin olarak her hastada tarama yapılmaz. Ancak şu gruplar risklidir:
- 40 yaş öncesi 2. evre hipertansiyon
- Dirençli hipertansiyon (3 farklı ilaca rağmen kontrolsüz)
- Yaygın organ hasarı bulunan hastalar
- Hormonal neden düşündüren laboratuvar bulguları
- Uyku apnesi belirtileri
- NSAİİ, antikanser ilaçlar, kokain, amfetamin kullanımı
Hipertansiyon Tedavisi Nasıl Planlanır?
Tedavi; tansiyon evresi ve hastanın kardiyovasküler riskine göre belirlenir.
1️⃣ Yaşam Tarzı Değişiklikleri (İlk Basamak)
- İdeal vücut ağırlığına ulaşmak
- Tuz kısıtlaması
- Sigaranın bırakılması
- Haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersiz
- Stres yönetimi
- Uyku kalitesinin artırılması
2️⃣ Medikal Tedavi
Genellikle 140/90 mmHg üzeri değerlerde ilaç tedavisi planlanır. 80 yaş üzeri kırılgan hastalarda eşik değer daha farklı değerlendirilebilir.
Kullanılan ilaç grupları:
- ACE inhibitörleri
- ARB (Anjiotensin reseptör blokerleri)
- Tiyazid ve benzeri diüretikler
- Kalsiyum kanal blokerleri
- Beta blokerler ve alfa blokerler
İlaç tedavisi tekli ya da kombinasyon şeklinde uygulanabilir.
Hipertansiyon Neden Ciddiye Alınmalıdır?
Kontrolsüz hipertansiyon:
- Kalp krizi
- İnme
- Böbrek yetmezliği
- Görme kaybı
- Kalp yetmezliği
gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir.
Kardiyovasküler risk değerlendirmesi için Sağlık Tarama Programları incelenebilir.
Sık Sorulan Sorular
Hipertansiyon tamamen iyileşir mi?
Primer hipertansiyon kroniktir ancak kontrol altına alınabilir.
Tansiyon ilacı ömür boyu mu kullanılır?
Hastaya göre değişir. Yaşam tarzı değişiklikleri bazı hastalarda ilaç ihtiyacını azaltabilir.
Evde ölçüm güvenilir midir?
Doğru cihaz ve doğru teknikle yapılan ölçümler güvenilirdir.
Hipertansiyon belirti vermeden ilerler mi?
Evet. Bu nedenle düzenli kontrol önemlidir.
Bu içerik, Uzm. Dr. Tuğçe İrgi – Kardiyoloji klinik değerlendirmeleri doğrultusunda bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.
